2019-12-08

අලුත් රටක් හැදෙන බූගන්විල් කතාව

අජිත් පැරකුම් ජයසිංහ – 2019 දෙසැම්බර් 8 ලංකා පුුවත්පතෙහි පළ වේ

බූගන්විල් නම් එතරම් ප්‍රසිද්ධ නැති දූපත් රාජ්‍යයේ මේ දිනවල සිදුවන දේ ලංකාවට ද වැදගත් ය. මේ දිනවල එහි අලුත් රාජ්‍යයක් බිහිවෙමින් තිබේ.
Translations by Creative Content Consultants
බූගන්විල් යනු පැසිෆික් සාගරයේ ඔස්ට්‍රේලියාවට උතුරින් පැපුවා නිව්ගිනි වෙරළට කිලෝමීටර් 700ක් ගිනිකොනදිගින් සොලමන් මුහුදෙහි පිහිටි දූපත් රාජ්‍යයකි. එරටට එම නම ලැබෙන්නේ 18වන සියවසේ ප්‍රංශ දේශ ගවේෂකයකු වූ ලුවී ඩි බූගන්විල් නිසා ය. භූගෝලීය වැදගත්කම හේතුවෙන් පළමු සහ දෙවන ලෝක යුද්ධ දෙකට ම බූගන්විල් දූපත සම්බන්ධ ය. පළමු ලෝක යුද සමයේ ජර්මනිය බූගන්විල් අල්ලාගත් අතර, දෙවන ලෝක යුද සමයේදී ජපානය විසින් අල්ලාගන්නා ලදී. පසුව ඕස්ට්‍රේලියාව විසින් පාලනය කරන ලද මෙම කලාපයේ පැපුවා නිව්ගිනියට 1975දී ස්වාධීනත්වය හිමි විය.
පසුගිය නොවැම්බර් 23දා බූගන්විල්හි ආරම්භ වූ ජනමත විචාරණය දෙසැම්බර් 7දා දක්වා පැවැත්වේ. එම ජනමත විචාරණයේදී ජනතාව ඡන්දය දෙන්නේ වෙනම රාජ්‍යයක් පිහිටුවාගැනීමට කැමති ද නැද්ද යන කරුණ වෙනුවෙනි. දෙසැම්බර් 20 වන විට ප්‍රතිඵල ප්‍රකාශ වන මෙම ජනමත විචාරණය සම්බන්ධයෙන් නිරීක්ෂකයන්ගේ අදහස වන්නේ අති විශාල බහුතර ඡන්ද සංඛ්‍යාවකින් වෙන්වීම තහවුරු වනු ඇති බවයි. වෙන් වන්නේ පැපුවා නිව්ගිනි රාජ්‍යයෙනි. ඉන් අනතුරුව බූගන්විල් ලොව අලුත් ම රාජ්‍යය වනු ඇත.
මෙම ජනමත විචාරණය පැවැත්වෙන්නේ 1997 වසරේදී සටන් කරන පාර්ශ්ව අතර එළැඹි සාම ගිවිසුම යටතේ ය. පැපුවා නිව්ගිනි රජය මෙම ජනමත විචාරණය පැවැතවීමට එකඟ වූයේ 2001 වසරේදී ය. එම වසරේදී පළමු වරට පැපුවා නිව්ගිනි ස්වයං පාලනය පත් කරගන්නා ලදී. සාම ගිවිසුම අනුව, ස්වයං පාලනය පිහිටුවීමෙන් අවුරුදු 15-20 අතර කාලයකදී පවත්වනු ලබන ජනමත විචාරණයේදී ජනතාව වෙන්වීමට පක්ෂව ඡන්දය ප්‍රකාශ කළහොත් පැපුවා නිව්ගිනි රාජ්‍යය නව බූගන්විල් රාජ්‍යය බිහිකිරීම සඳහා අවශ්‍ය කටයුතු සිදු කළ යුතු ය. දෙලක්ෂයකට මඳක් වැඩි ඡන්දදායකයන් ප්‍රමාණයක් ජනමත විචාරණයේදී ඡන්දය දීමට ලියාපදිංචි වී තිබේ. එහෙත්, මෙම ජනමත විචාරණය බැඳීම් රහිත එකකි. ජනමතය ක්‍රියාත්මක කිරීම පැපුවා නිව්ගිනියේ බලයට යටත් ය.
බූගන්විල් නිදහස් සටන පසුපස ටොන් බිලියන් ගණනක තඹ නිධියක් සහ රන් නිධියක් තිබේ. පැන්ගුනා පතල නමින් හැඳින්වෙන මෙම නිධිය පිහිටා තිබෙන්නේ දකුණු බූගන්විල්හි ය. බූගන්විල්හි කලක් සේවය කළ ශ්‍රී ලාංකික වෘත්තිකයකු වන නිමල් සිරිපාල Praja.lk වෙබ් අඩවියට ලිපියක් ලියමින් මෙම අර්බුදයේ පසුබිම විස්තර කළේ ය. අප මෙම කරුණු උපුටාගන්නේ ඔහුගේ සටහනෙනි. එම ලිපිය මෙතැනින් >>
ඕස්ට්‍රේලියාවේ ප්‍රධාන පෙළේ පතල් සමාගමක් වන රියෝ ටින්ටෝ අනුබද්ධ සමාගමක් ලෙස බූගන්විල් තඹ සමාගම විසින් 1976දී මෙම පතලෙහි මෙහෙයුම් ආරම්භ කරන ලදී. ඕස්ට්‍රේලියානු සමාගම විසින් පැපුවා නිව්ගිනි රජයට 20%ක හිමිකමක් ලබා දෙන ලදී. එමගින් පැපුවා නිව්ගිනි රජයේ ආර්ථිකය ශක්තිමත් විය. එක් වකවානුවකදී ශ්‍රී ලාංකික ගුරුවරුන්ට හා වෘත්තිකයන්ට පැපුවා නිව්ගිනි අගනුවර වන පෝට් මොස්බිහි රැකියා පවා ලැබිණි. එහෙත්, මේ ධනය නිෂ්පාදනය කළ බූගන්විල් වෙත එහි ප්‍රතිලාභ ලැබුණේ නැත. ඔවුන්ට පතල් කර්මාන්තයෙහි රැකියා හෝ ලැබුණේ ඉතා සුළු වශයෙනි.
ඉඩම් ප්‍රශ්නය හේතුවෙන් අර්බුදය තවත් තීව්‍ර විය. වෙනත් ආසියාතික රටවල මෙන් නොව, පැපුවා නිව්ගිනියේ ඉඩම්වලින් 97%ක් ම අයිති ජනතාවටයි. පැන්ගුනා කන්දෙහි තඹ නිධි සොයාගත් පසු රජය ඉඩම් හිමියන්ට ඉතා සුළු මුදලක් ගෙවා එම ඉඩම් ලබාගන්නා ලදී. එහෙත්, එම ඉඩම් ලබාගත් ආකාරය ද නීති විරෝධී ලෙස සැලකිණි. බූගන්විල් සම්ප්‍රදාය අනුව ඉඩම් අයිතිය මාතෘ මූලික ය. ඉඩම් අයිතිය යන්නේ මවගෙන් දුවට ය. මෙම ඉඩම්වල සත්‍ය උරුමකරුවන් වූ කාන්තාවෝ ඉඩම් කොල්ලයට විරුද්ධ වූ හ. එහෙත්, බූගන්විල් නායකයෝ එය නොතකා හැර සමාගම සමග ගිවිසුම් අත්සන් කර ඉඩම් ලබාදුන් හ.
පතල් කර්මාන්තය නිසා අසලින් ගලා ගිය ගංගාව ඇතුළු පරිසරය දූෂණය විය. එමගින් වැසියන්ගේ ජීවනෝපායට බලපෑම් ඇති විය. 1988දී පැන්ගුනා ඉඩම් හිමිකාර සංගමය නියෝජනය කළ වැඩිහිටි කාන්තාවකගේ නායකත්වයෙන් වන්දි හා ගිවිසුම නැවත සාකච්ඡා කිරීම සඳහා ඉල්ලීමක් ඉදිරිපත් විය. සාකච්ඡා වට කීපයක් පැවැත්වුණමුත් අවසන් එකඟතාවකට එළැඹීමට බැරි විය.
ඉඩම් හිමි නායකයකු වූ ෆ්‍රැන්සිස් ඔනා පතලෙහි සේවය කර ඒ පිළිබඳ හොඳින් දැන සිටි අයෙකි. ඔහු සන්නද්ධ කණ්ඩායමක් බිහි කර පතල් කටයුතු අඩාල කිරීමට කටයුතු කළේ ය. පතලේ මෙහෙයුම්වලට එල්ල වූ ප්‍රධාන ම අභියෝගය වූයේ පතලට විදුලි සැපයුම අඩාල කිරීමයි. මෙම සාර්ථක ප්‍රහාරයෙන් පසු එම කණ්ඩායම බූගන්විල් විප්ලවීය හමුදාව ලෙස තමන් නම් කරගත්තේ ය. එම හමුදාවේ නායකත්වය ගත්තේ ආයුධ හා පිරිස් සමග පැපුවා නිව්ගිනි හමුදාවෙන් වෙන්ව ආ සෑම් කවුනා නම් නිලධාරියෙකි

ඕස්ට්‍රේලියාව සාම සාකච්ඡා ආරම්භ කළමුත් ඒවා සාර්ථක වූයේ නැත. එක්සත් ජාතීන්ගේ අධීක්ෂණය යටතේ සටන් විරාමයකට එකඟතාවක් ඇති විය. එහෙත්, එක්සත් ජාතීන්ගේ නියෝජිතයන් මුණ නොගැසුණු පැපුවා නිව්ගිනි හමුදාව බූගන්විල් වෙතින් ඉවත්ව ගියේ ය. බූගන්විල් නීතියක් නැති, පොලිසියක් නැති අරාජික ප්‍රදේශයක් බවට පත් විය. බූගන්විල් විප්ලවීය හමුදාවට ද තත්වය පාලනය කරගැනීමට බැරි විය. බොහෝ සටන්කාමී සංවිධාන බිහි විය. ඇතැම් ඒවා බිහි කරනු ලැබුවේ අපරාධකරුවන් විසිනි. මෙම තත්වයට මුහුණ දීම සඳහා බූගන්විල් ප්‍රතිරෝධක බලකාය නිර්මාණය කරන ලදී. සටන්කාමී කණ්ඩායම් අතර ගැටුම් පැනනැගිණි. කෙසේ වෙතත්, දැවැන්ත අර්බුදයක් නිර්මාණය විය. මිනීමැරුම්, ස්ත්‍රී දූෂණ ආදිය සුලබ විය. පැපුවා නිව්ගිනිය බූගන්විල් වෙත සම්බාධක පැනවී ය. කාන්තාවන් සහ ළමයින් දැඩි පීඩනයකට ලක් වූ අතර ආහාර හා බෙහෙත් හිඟ විය.
තත්වය උත්සන්න වෙද්දී උතුරු බූගන්විල් ජනතාව අතරින් පිරිසක් පැපුවා නිව්ගිනි හමුදාවට නැවත පැමිණෙන්නට ආරාධනා කළ හ. පැපුවා නිව්ගිනි හමුදාව බූගන්විල් ප්‍රතිරෝධක බලකායට සහාය දැක්වී ය. බූගන්විල් විප්ලවීය හමුදාව අනෙක් පැත්තෙන් සටන් කළේ ය. තත්වය දිනෙන් දින උග්‍ර විය. මේ අතර කාන්තාවෝ සාමය වෙනුවෙන් හඬ නැගූ හ. සාම සාකච්ඡා සඳහා නැවත දොරටු විවර වුණේ ඒ සමගයි.
බූගන්විල් රාජ්‍යයට ස්වාධීනත්වය ලැබුණ ද ඔවුන් යා යුතු දුර බොහෝ ය. රටේ ජනගහනයෙන් 90%ක් ජීවත් වන්නේ ග්‍රාමීයව ය. රටේ ජනගහනයෙන් අඩකට සාක්ෂරතාව නැත. මුළු රට ම ආවරණය කරන රූපවාහිනී, රේඩියෝ පමණක් නොව පුළුල්ව අලෙවි වන පුවත්පත් ද නැත. රටේ වැඩි භූමිභාගයකට විදුලි බලය ද නැත. රටේ නිල ආරක්ෂක හමුදාවක් නැත. පොලිසිය තවමත් නවසීලන්තය විසින් පුහුණු කරමින් තිබේ. බුකා හා අරවා ප්‍රධාන නගර වේ. දියුණු කර්මාන්ත නැත. රාජ්‍ය ආදායම් අවම ය. රජයට බදු එකතු කරගැනීමේ ලා ප්‍රමාණවත් ධාරිතාවක් නැත.
පැන්ගුනා ආකර කර්මාන්තය යළි ආරම්භ කිරීමට වුව, විනාශ වූ යටිතල පහසුකම් ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා ඩොලර් බිලියන ගණනක ආයෝජන අවශ්‍ය ය. ආයෝජන සමග වුව, නැවත කර්මාන්තය ආරම්භ කිරීමට වසර ගණනාවක් ගත වනු ඇත. සිවිල් යුද්ධයෙන් පසු ජන ජීවිතය නැවත ගොඩනැගීමේ දැවැන්ත අභියෝගය ද තිබේ. සාමය ස්ථාවර කරගැනීම වෙනුවෙන් ද සුවිසල් ප්‍රයත්නයක් අවශ්‍ය ය. ස්වයංව ප්‍රකාශයට පත් කරගත් රජෙකු විසින් අල්ලාගෙන සිටින මුදා නොගත් කලාපයක් තවමත් එරට තිබේ. මේ සියලු කණ්ඩායම් නව රාජ්‍ය සම්මුතියට එකඟ කරගත යුතු ය. ස්වයං පාලනය ප්‍රජාතාන්ත්‍රික රාජ්‍ය පාලනයක් දක්වා වර්ධනය කරගැනීම පහසු නැත. මේ සියල්ලටමත් වඩා මූලික ගැටලුවක් වන්නේ පැපුවා නිව්ගිනිය කුමන ප්‍රතිචාරයක් දක්වනු ඇද්ද යන්නයි. මෙම ජනමත විචාරණයේ ප්‍රතිඵලය අනුව කටයුතු කිරීමට පැපුවා නිව්ගිනිය බැඳී නැත. කලාපීය බලවතා හා ආර්ථික හවුල්කරුවා වන ඕස්ට්‍රේලියාවේ ප්‍රතිචාරය ද වැදගත් ය. සෙසු ලෝක බලවතුන් ද නව බූගන්විල් රාජ්‍යය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමින් තිබේ.
මේ සියල්ල මැදින් ජනතාවකගේ නිදහස හා ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ අපේක්ෂා දැල්වෙමින් තිබේ.

2019-12-06

එක්සත් ජාතික පක්ෂයට වුණේ බොහෝ අය හිතන දෙය ද?

අජිත් පැරකුම් ජයසිංහ – 2019 දෙසැම්බර් 8 දින අනිද්දා පුවත්පතේ ද පළ වේ

එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ අර්බුදය ගැන විවිධ පාර්ශ්ව විවිධ අදහස් දක්වති. පසුගිය ජනාධිපතිවරණයේ පරාජයට හේතු ලෙස ද විවිධ අය විවිධ අදහස් ප්‍රකාශ කරති. එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ නායකයන් හා ඉදිරිපෙළ ක්‍රියාකාරිකයන් හැම කෙනෙකු ම පාහේ පරාජයට හේතුව යමෙකු පිට පටවන්නට උත්සාහ කරති. එහෙත්, ඒ හැම කෙනෙකු ම පාහේ එසේ කරන්නට උත්සාහ කරන්නේ තමන් වරදින් ගැලවෙමිනි. එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ හැමෝ ම ‘මං සුදනෝ’ ය. වරද වෙන කවුරුහරි ය.
Translations by Creative Content Consultants
පසුගිය අවුරුදු හතර තුළ ඇමති තනතුරු හොබවමින්, මන්ත්‍රී පදවි දරමින් පමණක් නොව වෙනත් තනතුරු හොබවමින් බලය පාවිච්චි කළ අය පවා දැන් කතා කරන්නේ තමන්ට කිසිවක් කරන්නට අවස්ථාව නොලැබුණු පරිද්දෙනි. උදාහරණයක් ලෙස එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ හා රජයේ ඉතා බලවත් මාධ්‍ය ප්‍රධානියෙකු හා කෘත්‍යාධිකාරී මණ්ඩල සභිකයකු වන ඉමිටියාස් බාකීර් මාකාර් මෑත කාලයේ මව්බිම වැනි මාධ්‍යවලට දුන් සම්මුඛ සාකච්ඡා ගණනාවක් කියවූ මා විස්මයට පත් වුණේ එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ අසාර්ථකත්වයට ප්‍රබල ම හේතුවක් වන මාධ්‍ය කළමනාකරණයේ අසමත්භාවය පිළිබඳ කිසිදු වගකීමක් ඔහු විසින් භාර නොගැනීම නිසා ය.
අපි මාධ්‍යකරණයෙන් පටන් ගනිමු. එක්සත් ජාතික පක්ෂයට අවසන් ප්‍රහාරය එල්ල කරනු ලැබුවේ හිරු සහ දෙරණ විසිනි. 19වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධය තුළට මාධ්‍ය නියාමනය ඇතුළත් කිරීමට උත්සාහ කරන ලද මුත්, එයට මාධ්‍ය ක්ෂේත්‍රයෙන් මෙන් ම එදා ඒකාබද්ධ විපක්ෂයෙන් ද බාධා එල්ල විය. මහින්ද රාජපක්ෂගේ දින 52 කුමන්ත්‍රණය අවස්ථාවේදී මාධ්‍ය නියාමනයේ වැදගත්කම එක්සත් ජාතික පක්ෂ නායකත්වයට අවබෝධ වූ මුත් ඉන් පසුව ගත වූ වසර තුළ හෝ ක්‍රියාමාර්ගයක් ගන්නට එජාප මාධ්‍ය බලධාරීහු අසමත් වූ හ.
එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ බොහෝ මන්ත්‍රීවරු පසුගිය සමය තුළ සිය ඡන්දදායකයන් ගැන සොයාබැලුවේ නැත. 2018 පෙබරවාරි මස පැවැත්වුණු පළාත් පාලන මැතිවරණය සඳහා තරගයට ඉදිරිපත් කළේ සිය සමීප අන්තේවාසිකයන් ටික ය. ගම් මට්ටමේ නායකත්වයන් ඉදිරියට ගැනීමට ඔවුන් උත්සාහ කළේ නැත. පළාත් පාලන මැතිවරණයේ ප්‍රතිඵලයෙන්වත් ඔවුන් තම ගැටලුව හඳුනා නොගත් බව පෙනෙන්නේ ඉන් පසුව හෝ තත්වයන් වෙනස් කිරීමට කිසිවක් සිදු නොකළ බැවිනි. එජාප බිම් මට්ටමේ තත්වය කදිමට නිරූපණය වුණේ යල්පැනගිය ලැයිස්තුවකින් කල් පසු වී තරග කළ ඇල්පිටිය ප්‍රාදේශීය සභා මැතිවරණයේදී ය. එවැනි ලැයිස්තු ගොඩදමන්නට සක්කරයාටවත් බැරි ය.
අවසාන මාස කීපය තුළ එජාපය වේගයෙන් ග්‍රාම සංවර්ධන කටයුතු කරන්නට උත්සාහ කළේ ය. ඒවාත්, අවසානයේදී කැපී පෙනුණේ ප්‍රාදේශීය සභාවලට පත් කරන ලද බැලයන්ට දුන් කොන්ත්‍රාත් ලෙස පමණි. මෙම ගම් මට්ටමේ බැලයන් වැඩිදෙනෙකුට ජනාධිපතිවරණය වෙනුවෙන් ගෙන් ගෙට ප්‍රචාරණයේ යෙදෙන්නට පස්දෙනෙකු එකතු කරගන්නට හෝ බැරි විය. රැස්වීම්වලට කෙසේ හෝ බස්වලට සෙනග පටවන්නට පුළුවන් වුණාට, ගෙන් ගෙට කැන්වසිං යාම වැනි අභියෝගාත්මක කාර්යයක් සඳහා ක්‍රියාකාරිකයන් එකතු කරගන්නට බැරි වීමෙන් ඔවුන්ගේ සත්‍ය තත්වය පෙනිණි.
බොහෝ සංවිධායකයන් බිම් මට්ටමේදී සජිත් වෙනුවෙන් නිසි ප්‍රචාරණයක යෙදුණේ නැත.බොහෝ දෙනෙකු ශිරාල් ලක්තිලක වැනි සජිත්ගේ න්‍යායාචාර්යවරුන්ගේ අති සරල වැරදි ගණනය කිරීම්වලට රැවටුණ හ. සිංහල බහුතර ඡන්දයෙන් ගෝඨාභයට ජයග්‍රහණය කරන්නට බැරි යයි සිතූ ඔවුහු සජිත් ජයගනු ඇතැයි අන්ධ ලෙස විශ්වාස කළ හ. ගෝඨාභයට ජයගන්නට බැරි යයි සිතුවාට සජිත්ගේ ජයග්‍රහණය ගොඩනගාගත යුතු දෙයක් බව ඔවුහු තේරුම් නොගත් හ. වැඩිදෙනෙකු සිතුවේ එය ඉබේ ම වනු ඇතැයි කියා ය.
මේ සියල්ල මැද බොහෝ එජාප පාක්ෂිකයන් සිතන්නේ තමන්ගේ අසාර්ථකත්වයට හේතුව රනිල් වික්‍රමසිංහ ය කියා ය. ආචාර්ය නිර්මාල් රංජිත් දේවසිරි මෙසේ ප්‍රකාශ කර තිබිණි. “ගෝඨාගමන ව්‍යාපෘතිය මහජනයා අතරට ගෙන ගියේ මූලික වශයෙන්ම රනිල් යක්ෂයා කොට සියලු පාපයන්ගේ කේන්ද්‍රය රනිල්ය යන අදහස හරහාය.” අවාසනාවන්ත තත්වය වන්නේ එක්සත් ජාතික පාක්ෂිකයා ද ක්‍රීඩා කළේ රාජපක්ෂ ව්‍යාපෘතිය විසින් තෝරා දෙන ලද මෙකී තණ තිල්ලේ ය.
රනිල් වික්‍රමසිංහ උවමනාවට වඩා දීර්ඝ කාලයක් එජාප නායකත්වය අත්පත් කරගෙන සිටින බව ඇත්තකි. එහෙත්, ඔහුට එසේ කරන්නට හැකි වී තිබෙන්නේ ඇයි ද යන්න කිසිවෙක් හරිහැටි විග්‍රහ කරගන්නේ නැත. රනිල් වික්‍රමසිංහ යනු හුදු පුද්ගලයෙකු නොව දේශපාලන දෘෂ්ටිවාදයක හා සමාජ බලවේගයක නියෝජනයකි. එය එජාපයේ පසුගිය වසර 25ක ඉතිහාසය තුළ සිදු වූ පරිවර්තනයට මූලික හේතුව වූ ලිබරල්, ප්‍රජාතාන්ත්‍රික හා විවෘත වෙළඳපොළ මත පදනම් වන ධනේශ්වර හරයයි. බොහෝ ප්‍රගතිශීලී හා වාම බලවේග පවා එක්සත් ජාතික පක්ෂය වටා රොද බැඳැගැනීමට ආර්. ප්‍රේමදාසගෙන් පසු එජාපයේ සිදු වූ පරිවර්තනය හේතු විය. එහෙත්, එජාපයේ ඔලුවේ සිදු වූ මෙම පරිවර්තනය කඳ වෙත ගියේ විකෘතියක් ලෙසයි. මේ අතර, ප්‍රේමදාස යුගයට පෙර පැවති එක්සත් ජාතික පක්ෂය හා සමාන බලවේගයක් විශේෂයෙන් ම රාජපක්ෂ පාලන කාලය තුළ නිර්මාණය විය. එජාප කොළඹින් පිටතදී මුහුණ දෙන උභතෝකෝටිකය මෙයයි. ගමේ එජාපයට ගැලපෙන පක්ෂ ව්‍යූහය පොහොට්ටුව මිස රනිල් වික්‍රමසිංහ නායකත්වය දෙන ලිබරල් එක්සත් ජාතික පක්ෂය නොවේ.
එක්සත් ජාතික පාක්ෂිකයන් වැඩිදෙනෙකු රනිල් විරෝධීන් බවට පත් වන සංදර්භය මෙයයි. රනිල් විසින් ක්ෂේත්‍රයට අතින් අල්ලාගෙන ගෙන ආ මලික් සමරවික්‍රම, සාගල රත්නායක, හර්ෂ ද සිල්වා, ඉරාන් වික්‍රමරත්න දක්වා පිරිස් ඔහුට ද්‍රෝහී වීම හුදු මිත්‍රද්‍රෝහිත්වය පමණක් නොවේ. එහෙත්, එජාප මුහුණ දෙන අනෙක් ගැටලුව වන්නේ විකල්ප නායකයෙකු නැතිවීමයි. රනිල් නායකයන් හදන්නේ නැතැයි කීව ද අප එජාප ඉතිහාසය අධ්‍යයනය කර බැලූ විට පෙනී යන්නේ තිස්ස අත්තනායක දක්වා ම එජාප පාක්ෂිකයන්ට රාජපක්ෂ වශීයෙන් මිදෙන්නට බැරි වූ බවයි. එජාපයේ ඉදිරියට යන්නට සිටි නායකයන් සියලු දෙනා ම රාජපක්ෂගේ ගුලි කා අනාගතය අඳුරු කරගත් හ. සජිත් ප්‍රේමදාස වෙන අයට ‘උඹ පලයන් – මං එන්නං’ කියා එයින් අනූ නමයෙන් බේරුණු අයෙකි.
සජිත් ජනප්‍රිය වන්නට මූලික හේතුව වන්නේ ඔහුගේ සුවිශේෂ හැකියාවක් නොව රනිල් විරෝධයයි. මෙකී රනිල් විරෝධය පසුගිය වසර දෙක තුළ තීව්‍ර කළේ අන් කිසිවෙකු නොව එක්සත් ජාතික පාක්ෂිකයෝ ම ය. තම නායකයාට එරෙහිව ඔවුහු මෛත්‍රීපාල සිරිසේන වැනි යක්ෂයන් සමග පවා කුමන්ත්‍රණ කළ හ. එම කාලය තුළ සමස්ත පක්ෂ ශක්තිය ම වැඩිපුර යොමු වුණේ නායකයා පළවාහරින්නට ය. එහෙත්, විකල්පයක් ද ඔවුන්ට නොතිබිණි. ප්‍රධාන වශයෙන් ම මහරාජා ආයතනය විසින් සජිත් ප්‍රේමදාස ඉදිරියට ගන්නා ලද අතර පක්ෂයට පිටින් ගෙන යන ලද රනිල් විරෝධී දැවැන්ත ව්‍යාපාරයකට බොහෝ එජාප පාක්ෂිකයෝ දායකත්වය සැපයූ හ. මූලික වශයෙන් ම රනිල්ට තමන්ට එරෙහිව ප්‍රචාරණයේ යෙදෙන එජාප නායකයන්ට එරෙහිව ප්‍රති ප්‍රචාරයේ යෙදීමට සමබිමක් ලැබුණේ නැත. ඔහු එවැනි බලමුළුගැන්වීම් පිළිබඳ විශ්වාස තබන පන්නයේ අයෙකු ද නොවේ. ඒ වෙනුවට ඔහු කළේ එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ යල්පැන ගිය ඒකාධිපති ව්‍යවස්ථාවෙන් තමන්ට හිමි බලය පාවිච්චි කිරීමයි.
2018 ඔක්තෝබර් 26 කුමන්ත්‍රණයේදී රනිල් නොසැලී සටන් කළේ ය. එම තීරණාත්මක අවස්ථාවේදී මෛත්‍රීපාල සිරිසේන සමග කුමන්ත්‍රණවලට යම් යම් ආකාරවලට සහභාගි වූ සජිත් ප්‍රේමදාස හා ඔහුගේ අනුගාමිකයන් විසින් පක්ෂයට පිටින් දැවැන්ත ප්‍රචාරණ බලයක් ගොඩනගාගෙන අවසානයේදී ජනාධිපති අපේක්ෂකත්වය ලබාගැනීමට සමත් විය. ඒ සමග ම සජිත් ප්‍රේමදාස ඉදිරියට ගෙන ආ අය කවුරුදැයි බලන්න. සජිත්ගේ පරාජයට බලපෑ ප්‍රධාන සාධකයක් වන්නේ ඔහුගේ ජනාධිපතිවරණ ක්‍රියාමාලා නායකයා ලෙස පෙනෙන්නට සිටි තිස්ස අත්තනායකයි. සජිත් හා එක්සත් ජාතික පක්ෂ ව්‍යූහය අතර පැල්මක් නිර්මාණය කිරීමට තිස්ස අත්තනායක සමත් විය. එය තනිකර ම පෞද්ගලික වාසි වෙනුවෙන් කරන ලද්දකි. පසුගිය රජය විසින් කරන ලද සාධනීය වැඩවල ගරුත්වය පවා සජිත් ප්‍රේමදාස සිය ප්‍රචාරණ ව්‍යාපාරය තුළදී ප්‍රතික්ෂේප කළේ ය. ඔහුගේ පරාජයේ වල වැඩිපුර ම කපාගත්තේ ඔහු ය.
සජිත්ගේ ජනාධිපතිවරණ පරාජය සමග එක්සත් ජාතික පක්ෂය ඇද වැටී තිබෙන්නේ අතිශය දුෂ්කර තත්වයකට ය. මෙතැනින් එජාපය ගොඩගැනීමට සමත් කිසිවෙකු මේ මොහොතේ එක්සත් ජාතික පක්ෂයෙහි ඇති බවක් නොපෙනේ. එක්සත් ජාතික පක්ෂය මුළුමනින් ම අලුත් විය යුතු ය. රනිල් වික්‍රමසිංහ නායකත්වයෙන් ඉවත් විය යුතු බවට තර්කයක් නැත. එහෙත්, රනිල්ගේ අනුප්‍රාප්තිකයා සජිත් වීමෙන් එජාපයට කිසිවක් නොලැබෙන බව ජනාධිපතිවරණ ප්‍රතිඵලය පෙන්වා දුන්නේ ය. එජාප නායකයා විසින් කළ යුතුව තිබෙන්නේ, යාවජීව නායකයන් බිහිකරන, එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ ප්‍රජාතන්ත්‍ර විරෝධී ව්‍යවස්ථාව වෙනස් කර, අභ්‍යන්තර ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය තහවුරු කර, නායකත්වය වෙනුවෙන් ප්‍රජාතාන්ත්‍රික තරගයකට ඉඩ සලසා ගෙදර යාමයි. වසර හයකට වරක් නායකයා පත් කරගත හැකි ප්‍රතිසංස්කරණයක් අවශ්‍ය බව ඉමිටියාස් බාකීර් මාකාර් ම ප්‍රකාශ කර තිබෙනු දක්නට ලැබිණි. සැබෑ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂයකට ලාංකීය දේශපාලනය තුළ තවමත් පුළුල් ඉඩක් ඇත.

2019-12-04

DAWN OF A NEW COUNTRY

Nimal Siripala

A Little known tiny Pacific Island Bougainville is now heading for its independence, and to break away from Papua New Guinea. International observers and media personalities have been descending at Buka airport since early this week. The former Irish Prime Minister, who has successfully negotiated the Belfast Agreement (Good Friday Agreement), is in Bougainville heading the Bougainville Referendum Commission (BRC). The referendum starts today 23 November and ends 7 December 2019. The results will be declared most probably on 20 December.
Translations by Creative Content Consultants
 If the majority says, yes, to secede and IF PNG government ratifies the secession according to the Bougainville Peace Agreement (BPA), then Bougainville will become the newest country in the world most probably in 2020.
Behind this, there is a story that tells how the exploitation of economic resource of a country leaving the communities aside and sharing the benefit between a company and central government destroyed its economy and tore harmonised society apart leaving its scars for generations to heal
The Bougainville conflicts started in 1988 and continued ten years. It was a bloody one that costed several human lives, destroyed the vital infrastructure of the country including roads, bridges. hospitals, schools and various government buildings. Rapes and massacres became the norm of the conflict. Involvement of many factions; the Bougainville Revolution Army (BRA), PNG Defence Force, Bougainville Resistance Force (BRF) and splinter groups of BRA made it a multi-layer conflicts and still there is a no go zone controlled by one of those groups lead by once Ponzi scammer who declared himself as the king of Me’ekamuli with his militiamen.
However, during the reconciliation period before the referendum, many Me’ekamuli factions apologised and decided to support the government’s referendum effort,  
Unfortunately, this catastrophic conflict was not much known to the world at that time. The bias of Australian mainstream media towards the PNG government, which had the backing of the Australian government, gave the conflict low profile and did not report another side of the story. The individual journalists and filmmakers who sneaked into the war zone were the ones who made it public.
Panguna mine

However, the world largest open-pit copper mine of that time, Panguna mine, with billions of tons of copper and some gold was the centre of the Bougainville conflict.
The Panguna copper mine which was in the heartland of South Bougainville commenced its operation in 1976 under the name of Bougainville Copper Ltd as a subsidiary of Rio Tinto the largest mining company in Australia.
The royalty paid by the company to PNG government made about 20% of the government income, but according to some estimates only around 2% of it went back to Bougainville. This made PNG a country of a strong economy in the region and during that period a large number of Sri Lankan science teachers, and professionals got job opportunities in the capital Port Mosby but not in rural Bougainville where the wealth was created.
In the other hand, in the town, close to the mine new settlements were built exclusively for expatriate workers of the mine and the facilities needed for them were made available. The workers who were recruited locally were mostly not from the area but many other parts of PNG. This further separated the locals from mining activities.  
The other major factor of the conflict is land ownership. Unlike in other Asian countries in PNG around 97% of the land is belonged to the people and the government portion is around 3%.  
When geological surveys found that Panguna mountain is rich with copper and gold the company negotiated with leaders and paid them for releasing the land for exploitation. What was paid was a tiny fraction of the value of the resources..
However, this mode of negotiation was not considered legal according to the tradition of the community. In Bougainville the land inheritance is matrilineal; meaning customary land is inherited and passed on through the mother’s lineage. This implies the real owners of this land are the women.
Although women were against the deal it was signed between the company and some leaders. The generation who was grown up later had got nothing for the lands. Also, at the time the mine was established, there were no environmental regulations in force. The river flows nearby got polluted due to mine operations and lost the fish population and severely affected the services river was giving to the communities.
In 1988 a senior woman, representing the Panguna Land Owner Association issued a demand to the company to pay compensation for the use of land and to renegotiate for a new deal.
Several rounds of discussions went and neither party were able to agree. One of the leaders of landowners was a worker, Francis Ona, in the mine and he knew very well set up of the mine and he formed a group of militants and started sabotaging the mine work. The main blow to the mine operation came when attackers crippled the running of mining operations by blowing up the pylon supplying electricity to the mine. With this success, the group declared themselves as the Bougainville Revolutionary Army.
The PNG government responded by sending the forces to quell the rebellions. The rebellion had the opportunity to collect guns and other armaments, from the jungles, where they were abandoned mainly by the defeated Japanese army several years ago. Besides, a PNG army officer, Sam Kauna, defected the army and joined the rebellion and became the commander of the Bougainville Revolutionary Army.
This has intensified the conflict and Australia as the PNG’s early protector-initiated peace talks, but there was no sustainable breakthrough all though some agreements were made. However, at the particular time both agreed for a truce under UN supervision and the day when international truce monitoring team arrive Arawa (Then capital) the PNG force commanders without meeting the delegation left Arawa releasing prisoners and creating a vacuum where there is neither any law and order nor police force.
This created a chaotic situation and BRA had no control over. This allowed forming any type of arm group by anyone. So many groups were formed and some were formed by criminal gangs and some were formed to get revenge on personal feuds. There were splinter groups of BRA claiming them as the real BRA fighters. In the meantime, The Bougainville Resistance Force (BRF) was formed to fight against those atrocities.
A full-blown crisis started and rape and murder were common features. Women and children gathered in refugee centres established in the bush and children suffered a lot with no food and medicine. When inter fighting reached at an unbearable level a clan from North of Bougainville invited PNG forces back to Bougainville.
PNG defence forces arrived Buka and imposed an embargo on the country and also took the side of BRF. The blockades were enforced and people severely suffered from no basic food and medicines. From this point onwards country had intensified war machine and also several peace talks were also held. The PNG defence force could not quell the BRA fighters and there were several massacres by both sides. Without seen any end to the war then Papua New Guinea prime minister Julius Chang decided to hire mercenaries but was opposed by the defence chief.
This made some space for peace negotiation. Other than that, there was a strong voice from the women for peace. They were the ones who suffered most and there was one instance that one women leader went to the front and addressed the rebels saying that she did not come to negotiate the peace but to demand the peace.
At last New Zealand was able to make some breakthrough and after three rounds of talks, the region was declared as Autonomous Bougainville Government until it becomes an independent state after the referendum in June 2019.
The probability of getting yes to cessation is very high. The phase after independence is critical for the nation if they do not get the necessary assistance from the rest of the world. Agreement and disagreement are surrounding the opening of the mine for operation. It will take billions of dollars to start the mining operation after reconstructing the infrastructure destroyed. The time frame for that will be a period of five years. Currently, there is no proper tax collection, and administration is lack of capacity to take the challenge. The police force is still being trained by the New Zealand Police and no defence force to handle a volatile situation without assistance from Australia and New Zealand.
The power supply is mainly on fuel and intermittent. Above all the incidence of corruption and misuse of the public fund were either similar or worse compared to that of PNG. Other than the country of its economic and social issue may be embroiled in the geopolitics of the region, China vs Western powers.
Writer is  former Director of Ministry of Finance and Planning Sri Lanka and Data Analyst at Statistic New Zealand. He is currently an adviser to National Statistic Office Solomon Islands. He has master degrees from Russia, The Netherlands and has been trained in the USA as a National Accountant and Environmental Economist. He has served in Republic of Palau, Bougainville and West Britain Island of Papua New Guinea.  

2019-12-03

ෂර්මි කුමාර් හිරේ නම් යූටියුබ් නාලිකා සිටිය යුත්තේ කොහේ ද?

තමන් ගණිකාවක් බව ප්‍රසිද්ධියේ කියන, ලිංගිකත්වය ගැන ප්‍රසිද්ධියේ කතාකරන ෂර්මි කුමාර් නම් කාන්තාවක පොලිසිය විසින් අත්අඩංගුවට ගැනීම ඇතැම් මාධ්‍ය විසින් නාට්‍යයක් ලෙස ආවරණය කර තිබිණි. මේ අතර, එම කාන්තාව අත්අඩංගුවට ගැනීම පිළිබඳ යම් උද්ඝෝෂණයක් කරමු යයි එක් රැඩිකල් වාමාංශිකයකු යෝජනා කර තිබෙනු ද දුටිමි.
Translations by Creative Content Consultants
ෂර්මි කුමාර්ගේ වීඩියෝ මා බැලුවේ මෙම සිදුවීමෙන් පසුව ය. ඇත්තට ම සිදු වී තිබෙන්නේ යූටියුබ්කාරයන් විසින් ෂර්මි කුමාර්ව සිල්ලරට විකුණාගෙන කෑමයි. එසේ නින්දිත අන්දමින් සූරාකෑමට ලක්වන ගැහැනියකට එසේ සූරාකෑමට ලක්වීමට තිබෙන අයිතිය වෙනුවෙන් කිසිවෙකු පෙනී සිටිය යුත්තේ ඇයි?
සම්ප්‍රදායික සංස්කෘතියක ජීවත් වූ දෙමළ කාන්තාවක ලෙස ලිංගික හා ප්‍රජනන සෞඛ්‍යය පිළිබඳ මූලික කාරණා නොදැන සිටි බවත්, තමන් පළමු වරට ලිංගික සංසර්ගයේ යෙදුණේ වයස අවුරුදු 27දී විවාපත්ව පළමු රාත්‍රියේදී සැමියා සමග බවත් පවසන මෙම කාන්තාවගේ වීඩියෝ බැලූ විට පෙනී යන්නේ ඇය බෙහෙවින් පාවිච්චි වී ඇති, දැනටත් යූටියුබ් නාලිකා කරන පිරිමින් වෙත සීමාවකින් තොරව පාවිච්චි වන, කුමන හෝ ආකාරයකින් ප්‍රදර්ශනය වීමට කැමති, නීතියක් රීතියක් නොදත්, වාචාල, මෝඩ කාන්තාවක් බවයි. යූටියුබ්කාරයන් මේ ගැහැණියගේ ලිංගික වාචාලකම් විකුණන අතර මොවුන්ට හිටිහැටියේ සිංහල බෞද්ධකම හා මුස්ලිම් හා දෙමළ විරෝධය පවා මතක් වන්නේ හාස්‍යය මතුකරමිනි.
කැමරාවක් ඉදිරියේ කතා කළ යුතු, කතා නොකළ යුතු දේ නොදත් මේ ගැහැණිය දමාගෙන යූටියුබ් චැනල් කළ පිරිමි ඇය දූෂණය කළ තරම් ඇය ඇත්තට ම සෙක්ස් හෝ කරන්නට නැත. ඇගේ වීඩියෝ බලා ආතල් ගන්නා පිරිමි බොහෝ අය ගණිකාවක් ලෙස හෝ ඇය මිළ දී ගැනීමට කැමති වේ යයි සිතිය නොහැකි ය. එවැනි වාචාල, මෝලක් හෙවත් යන්ත්‍රයක් වැනි ගැහැණියක සමග ලිංගිකව එක්වීමෙන් තෘප්තිය ඇය බාල වයස්කාර දැරියකගේ මවකි. නැවත විවාපත් වන්නට ද අදහසක් තිබේ. ඇය ලිංගික සංසර්ගය ගැන කතාකරන්නේ තිබහට වතුර බීම වැනි වැඩක් සේ ය. ලිංගිකත්වය ඒ මට්ටමට ගිය විට එහි තවදුරටත් රසයක් ඉතිරි වේද යන්න ප්‍රශ්නයකි.
මෙම ගැහැණිය පමණක් නොව ඇය යූටියුබ් මගින් දූෂණය කරන පිරිමි පවා රටේ නීතිය ගැන නොදනිති. පොලිසිය මාධ්‍ය සංදර්ශනයක් පාමින් අත්අඩංගුවට ගන්නේ මෙම කාන්තාව පමණක් වන මුත්, මෙම යූටියුබ් නාලිකා මහා පරිමාණෙන් රටේ නීති උල්ලංඝනය කර තිබේ. ඔවුන්ට එරෙහිව පොලිසිය ක්‍රියාත්මක වන්නේ කවදා ද? ඒවාත් මෙවැනි සංදර්ශන බවට පත් කරාවි ද?
ලංකාවේ ගණිකා වෘත්තිය නීතිගත කර නැත. එහෙත්, එය බොහෝ දුරට නිදහස් අන්දමින් රට තුළ සිදු වේ. එය ඇතැම් පිරිමින්ගේ අසහනයන් දුරුකිරීමට මෙන් ම ඇතැම් ගැහැණුන්ගේ දරිද්‍රතාව නැතිකිරීමට ද ඉවහල් වී තිබේ. ඒ ගැන අපි වරදක් නොකියමු. එහෙත්, මස් කන පළියට බෙල්ලේ බැඳගෙන නොකෑ යුතු ය. තරගකාරිත්වය නිසා බෙල්ලේ බැඳගෙන මස් කන්නා සේ ගණිකා වෘත්තියේ යෙදෙන මෙවැනි ගැහැණු ද, එවැනි ගැහැණුන් විකුණාගෙන කන බෙල්ලේ බැඳගෙන මස් කන්නා සේ මාධ්‍ය කර්තව්‍යයේ යෙදෙන යූටියුබ් චැනල් සහ ඇතැම් ප්‍රධාන ධාරාවේ මාධ්‍ය නාලිකා ද කරන්නේ පවත්නා තුලනය බිඳදැමීම සඳහා කටයුතු කිරීමයි. එවැන්නන් නිහඬ කළ යුතු ය.

2019-12-02

කැකිරාවේ විභාග මධ්‍යස්ථානාධිපති ගැලවූ පර්දාව යනු කුමක්දැයි ගම්මන්පිල කියයි

කැකිරාව අධ්‍යාපන කලාපයේ කඩාටුගම, ජයා මුස්ලිම් පාසලේ අධ්‍යාපන පොදු සහතික සාමන්‍ය පෙළ විභාගයට පෙනි සිටීමට පාසල් නිල ඇඳුමින් සැරසි ගිය සිසුවියන් 80ක පමණ පිරිසක් එම පාසල‍ෙ විභාග මධ්‍යස්ථානාධිපතිවරයා විසින් නොවැම්බර් 2 දින ආපසු හරවා යවා ඇතැයි ලංකා ගුරු සංගමයේ සභාපති ප්‍රියන්ත ප්‍රනාන්දු පවසයි. මෙම විභාග මධ්‍යස්ථානාධිපතිවරයා සිසුවියන්ට පර්දාව ඇඳ විභාගයට පෙනී සිටීමට ඉඩ දී නැත. එහෙත්, පර්දාව එම සිසුවියන්ගේ නිල ඇඳුමේ කොටසකි. මෙවැනි ජාතිවාදී ක්‍රියාවන්හි යෙදෙන රාජ්‍ය නිලධාරීන් සම්බන්ධයෙන් රජය කුමක් කරනු ඇද්ද?
Translations by Creative Content Consultants
පර්දාව යනු කුමක් ද? පහත පළවන්නේ ප්‍රකට සිංහල ජාතිකවාදියකු වන උදය ගම්මන්පිල විසින් පර්දාව පිළිබඳ 2013දී ලියන ලද පැරණි ලිපියකි. උපුටාගැනීම UdayaGammanpila.com
ඇය නමින් නාලනීය.  ඇය මා කුඩා කළ සිට හඳුනන්නීය.  ඒ නිසාම මම ද ඇය කෙතරම් වෙස් වලා ගත්තත් හොඳින් හඳුනමි.  වසර පහලොවකට පමණ පසු මෑතක දී ඇය මට හදිසියේම මුණ ගැසිණි.  ඇය සිටියේ මුස්ලිම් කාන්තාවක් මෙන් පර්දාවකින් සිය උඩුකය වසාගෙනයි.  ඇයගේ මේ වෙනස දුටු මම “ඇයි නාලිනි දැන් නලීමා වෙලාදැ”යි ඇසුවෙමි.  මා ඉන් අදහස් කලේ නාලිනි ඉස්ලාම් ආගම වැළඳ ගත්තේදැයි විමසීමයි.  එවිට ඇය පැවසුවේ ගින්නකට ගොදුරු වී දරුණු ලෙස විරූපි වූ බවත් අන් අයට තමන් පිළිබඳ පිලිකුලක් ඇතිවීම වළක්වා ගැනීමට ඇය පර්දාවෙන් සිරුර ආවරණය කරගත් බවයි.
පර්දාවෙන් සිරුර ආවරණය කර ගන්නේ හුදෙක් මුස්ලිම් කාන්තාවන් පමණක් නොවන බව මට අවබෝධ වූයේ එදිනයි.   ඉන්පසු මුස්ලිම් නොවන අය පර්දාව පලඳින බවට තවත් නිදසුන් මතකයට නැගිණි.  ඉන්දියාවේ ගැමි හින්දු කාන්තාවන් සියළුදෙනාම පාහේ සිටින්නේ සිය සාරි පොටින් හිස ආවරණය කරගෙනය.  එමෙන්ම ඉස්ලාම් දහම බිහිවීමට වසර හයසීයකට පමණ පෙර සිදු වූ ජේසු බිළිඳුගේ උපත මට සිහිපත් විය.  එම උපත දැක්වෙන සෑම සිතුවකම ජේසුතුමන්ගේ මව සිටින්නේ පර්දාවක් පැළඳය.
ඉහත නිදසුන්ට අනුව කාන්තාවන් පර්දාවන් පැළඳීම ඉස්ලාම් දහම බිහිවීමට සියවස් ගණනාවක පෙර සිටම පැවැති බව පෙනේ.  පර්දාවේ සිට බුර්කාව දක්වා විවිධ මුස්ලිම් ඇඳුම් අතීතයට මෙන්ම වර්තමානයට ද අයිති නමුත් සමහර රටවල අනාගතයට අයිති නොවන බව බටහිර රටවලින් ලැබෙන තොරතුරු වලින් පෙනේ (මෙහිදී පර්දාව සහ බුර්කාව යන පද යොදා ගත්තේ කුරාන අරුතෙන් නොව සිංහල භාවිතා අරුතෙනි.  ඒ අනුව පර්දාව යනු හිස ඇතුළු උඩුකය ප්‍රදේශය ආවරණය කිරීමට යොදා ගන්නා විශාල ලේන්සුවයි.  බුර්කාව යනු සමස්ත සිරුරම ආවරණය වන අයුරින් හඳින ලෝගුවයි).
පසුගිය ජූලි 13 දා ප්‍රංශයේ පාර්ලිමේන්තුව විසින් එරට තුල ප්‍රසිද්ධ ස්ථානයන්හි මුහුණ සඟවා ගැනීමේ අරමුණින් ඇඳුම් ඇඳීම තහනම් කරන නීතියක් සම්මත කරන ලදී.  එකී නීතියට විරුද්ධව එක් ඡන්දයක් ලැබෙන විට පක්ෂව ලැබුණු ඡන්ද ගණන 335කි.  එකී නීතිය පිළිබඳ පාර්ලිමේන්තු විවාදයේ දී කතා කළ මන්ත්‍රිවරුන් විසින් මෙම නීතියට පක්ෂව විවිධ කරුණු ඉදිරිපත් කරන ලදී.  ඒ අතර පීඩාවට පත් කාන්තාවන්ට විමුක්තිය ළඟා කර දීම, කාන්තාවන්ගේ සුන්දර සිනාව විඳීමට සමාජයට අවස්ථාවක් ලබාදීම,  තමන් කතා කරන පුද්ගලයාගේ මුහුණේ ඇතිවන හැඟීම් දැක ගැනීමට ඇති අයිතිය තහවුරු කිරීම, අපරාධකරුවන්ට මුහුණ සඟවා ගැනීමට අවස්ථාවක් නොදීම සහ ප්‍රංශ සංස්කෘතියට බුර්කාව නොගැලපීම වැනි කරුණු තිබිණි.
ඉහත දැක්වූ සුන්දර වදන් තුල සැබෑ අරමුණ සැඟවීමට වෙර දැරුවත් ඔවුන් කලේ සිය රට තුල වසන සහෝදර මුස්ලිම් ජනතාවට එරෙහිව යුද ප්‍රකාශ කිරීමයි.  වෙනත් වචන වලින් පැවසුවොත් දෙදහසක් පමණ වූ බුර්කා අඳින කාන්තාවන්ට විමුක්තිය සැලසීමට යැයි කියමින් මිලියන 5ක් පමණ වූ මුස්ලිම් ජනගහනයෙන් පලි ගැනීමයි.  ප්‍රංශ මුස්ලිම්වරුන්ගෙන් මෙසේ පලි ගැනීමට හේතු වූයේ කිසි දා ඔවුන් දැක නැති නොහඳුනන තවත් මුස්ලිම් පිරිසක් ඇෆ්ගනිස්ථානයේ යුද්ධයෙන් ජය පැන් බීමට ප්‍රංශයට ඉඩ නොදීමයි.
පිරිමින් රිසි පරිදි සිරුර ප්‍රදර්ශනය කරමින් කාන්තාවන්ට සමස්ත සිරුරම වසා ගැනීමට යම් රටක නීතියකින් බල කරන්නේ නම් එය බලවත් වරදකි.  එමෙන්ම කාන්තාවක් තම සිරුර සම්පූර්ණයෙන් ආවරණය කර සිටීමට ප්‍රිය කරන්නේ නම් එය නීතියෙන් තහනම් කිරීම ද පෙර වරද තරමින්ම බරපතල වරදකි. ප්‍රංශය කර ඇත්තේ එම බරපතල වරදයි.  කාන්තාවන්ට රිසි නම් සිරුර සම්පූර්ණයෙන්ම ආවරණය කර ඇඳුම් ඇඳීමේ අයිතියේ යම් ව්‍යතිරේඛයන් ඇති බව මම පිලිගනිමි.
මුහුණ වසාගෙන යන්නේ කෙනෙකු තම මුහුණ රජයේ නිළධාරින්ගෙන් සැඟවීමට යැයි සැකයක් ඇතිවිට මුහුණ පෙන්වන මෙන් ඉල්ලා සිටීමට එකී නිළධාරින්ට අයිතියක් ඇත.  එසේ මුහුණ පෙන්වන මෙන් කාන්තාවන්ගෙන් ඉල්ලා සිටීමට කාන්තා නිළධාරින් යෙදවීමෙන් එය වඩාත් මානුෂිකව කළ හැක.  එමෙන්ම යම් ආයතනයක නිල ඇඳුමකට පර්දාව හෝ බුර්කාව පැලඳීම නොගැලපේ නම් එවැනි නිල ඇඳුමකට පර්දාව නොපලඳින මෙන් නියම කිරීමට ද එවැනි රැකියාවකට පර්දා පලිඳින්නියන් නොගැන සිටීමට ද අයිතිය තිබේ.  එමෙන්ම කෙනෙකුට පර්දාව අඳින මෙන් බල කිරීම තහනම් කිරීමට ද අයිතිය තිබේ.  නමුත් පර්දාවක් පැලඳීමට රුචි කෙනෙකුට එය පැලඳීම තහනම් කිරීමට නම් කිසිවෙකුට අයිතියක් නැත.
ප්‍රංශ ආණ්ඩුව පර්දා පලඳින දෙදහසකට ආසන්න කාන්තාවන්ගෙන් ඔවුන් එය පලඳින්නේ බල කිරීමකට ලක් වී දැයි රහසිගතව හෝ විමසා නැත.  එබැවින් පර්දා පැලඳීමෙන් මුස්ලිම් කාන්තාවන් පීඩාවට පත් වී ඇතැයි යන්න උපකල්පනයක් පමණි.  පර්දා පලඳින ප්‍රංශ කාන්තාවන් අතර බල කිරීමට ලක් වූ කාන්තාවන් සිටිය හැක.  එමෙන්ම සිය විරූපි වූ සිරුර සමාජයෙන් සඟවා පෞරුෂත්වයකින් යුතුව සමාජයට මුහුණ දෙන නාලිනි වැනි අය ද සිටිය හැක.  එබැවින් තහනම් කළ යුත්තේ බල කිරීම මිස පර්දාව නොවේ.  එවිට රුචිකත්වය ඇත්තන්ට පර්දාවේ රැ‍ඳෙන්නටත් පීඩාවක් වී ඇති අයට පර්දාවෙන් මිදීමටත් හැකි වේ.
පර්දා තහනමේ වඩාත් හාස්‍යජනක දෙය නම් ශ්‍රී ලංකාව සුළු ජනතාවට සැලකිය යුතු ආකාරය ඉගැන්වීමට පැමිණෙන රටවල් අතර ප්‍රංශය ඉදිරියෙන්ම සිටියි.  අන් අයගේ සංස්කෘතින්ට, විශ්වාසයන්ට මෙන්ම පුද්ගල නිදහසට ද ගරු කළ යුතු බව ප්‍රංශය අපට නිරතුරුව සිහිපත් කරයි.  තමන්‍ නොකරන දෙයක් කරන මෙන් අනුන්ට දෙසන විට එය “වැදි බණ” ළෙස හැඳින්වීමට අපි පුරුදුව සිටිමු.  ප්‍රංශ ජාතිකයින් එවැනි දෙසුම් හඳුන්වන්නේ කුමන නමකින්දැයි මම නොදනිමි.  නමුත් ඔවුන් දෙසන්නේ වැදි බණ බව දැන්වත් අප තේරුම් ගත යුතුය.  “ඔවාදෙනු පරහට – තමා සම්මතයේ පිහිටා සිට” කියා කවියෙන් අපට ඉගැන්වූයේ අප කුඩා කාලයේ දීය.  එවැනි කවියක් ලිවීමට පැරණි ප්‍රංශ කවියන්ට නොහැකිවීම ප්‍රංශ ජාතියේම අවාසනාවක් යැයි මට සිතේ.
ප්‍රංශයේ මිලියන 64ක් වූ ජනගහනයෙන් මුස්ලිම්වරුන් 8%කි.  වෙනත් වදන් පෙලකින් පැවසුවොත් ප්‍රංශයේ මුස්ලිම් ජනගහනය ප්‍රතිශතාත්මකව ලංකාවේ මුස්ලිම් ජනගහනයට සම වේ.  නමුත් ප්‍රංශයේ මුස්ලිම්වරුන්ට ලංකාවේ ලැබී තිබෙන නිදහස නම් ලැබී නැත.  එකී නිදහසේ සීමාව පර්දාවට පමණක් සීමා වී නැත.  පල්ලියක් ඉදි කිරීමේ දී එය කැපී පෙනෙන අයුරින් ඉදි කිරීම තහනම්ය.  දැවැන්ත පල්ලියක සැලසුමක් නගර සභාවට ඉදිරිපත් කළ විට එවැනි පල්ලියකින් නගරයේ ගෘහ නිර්මාණ කලාවට බාධා පැමිණෙන බව දක්වමින් අනුමැතිය ලබා‍ නොදෙයි.  පර්දාව පමණක් නොව මුස්ලිම් තොප්පි පළඳින පිරිමින් ද සමාජයේ කොන් කෙරේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ තත්වය ඊට හාත්පසින්ම වෙනස්ය.  මුස්ලිම් ජනතාවගේ ආගමික නිදහස ව්‍යවස්ථාවෙන්ම තහවුරු කර තිබේ.  ඉතිහාසයට අනුව ලංකාවේ මුස්ලිම්වරුන් පදිංචි වූයේ පවුල් පිටින් පැමිණ නොවේ.  වෙළදාමේ පැමිණි මුස්ලිම් පිරිමින්ගේ බිරියන් වූයේ සිංහල සහ දෙමළ කතුන්ය.  වසර පන්සීයක් පුරා මුස්ලිම් ජනගහනය 8% දක්වා වර්ධනය වූයේ සංක්‍රමණ හේතුවෙන් නොව මුස්ලිම්වරුන් සමග විවාහ වන බෞද්ධයින් සහ හින්දුන් ඉස්ලාම් ආගම වැළද ගැනීමෙනි.  වසර පන්සීයක් පුරා සිංහලයින් විවාහ හරහා ඉස්ලාම් ආගමට එක්වීම තුලින් 8%ක් දක්වා මුස්ලිම්වරුන් වර්ධනය වුවත් කිසිවෙක් මෙතෙක් නීතියෙන් හෝ බලහත්කාරයෙන් එය වැළැක්වීමට වෙර දරා නැත.  එය බෞද්ධයින්ගේ සහජීවනයයි.
වර්තමානයේ යුරෝපීය රටවල් රාශියක් ප්‍රංශය පෙන්වා දුන් මග ගමන් කරමින් පර්දා තහනමට එක්වීමට කතිකාවන් අරඹා තිබේ.  එබැවින් සුද්දන් මත යැපෙමින් සුද්දන් ලවා අපට සුළු ජනතාවට සැලකිය යුතු ආකාරය උගන්වන ඊනියා විද්වතුන්ට සහ එන්ජීඕ ක්‍රියාකාරින්ට පැවසිය යුත්තේ අපි එහිලා යුරෝපයට වඩා ගව් ගණනක් ඉදිරියෙන් බවයි.
හිටපු ජනාධිපති මෛත්‍රීපාල සිරිසේන දේශපාලනික වශයෙන් නැවත උපදින බව පවසයි. ඇත්තට ම ඔහු නැවත ඉපදිය යුතු ය. මන්ද, ඔහු මියගිය දේශපාලනික සත්වයෙකි.
ඔහුගේ මරණය එක්තරා ආකාරයකට අනුකම්පා සහගත ජීවියකුට උගුලක පැටලී මියෙන්නට හැරීම වැනි ය.
ඔහු වනාහි 62 ලක්ෂයක ජනතාවකගේ ප්‍රජාතාන්ත්‍රික බලාපොරොත්තු විනාශ කිරීමට මුල් වූ පුද්ගලයා ය. දෙවෙනියා හිටපු අගමැති රනිල් වික්‍රමසිංහ ය. මේ දෙදෙනා අතර ඇති වූ පෞරුෂ හා දේශපාලන ගැටුම පසුගිය රජයේ අසාර්ථකත්වයට මූලික හේතුව වූ අතර අවසානයේදී මෛත්‍රීපාල සිරිසේන අංශක 180ක කරණමක් ගසා ඔහු විසින් පරාජය කරන ලද පසුගාමිත්වය සමග එක්වූයේ ය. ඒ වන විට ඔහු 2015දී පෙනී සිටි දේශපාලන අරමුණු සියල්ල පාවා දී තිබිණි.
කෙසේ වෙතත්, ඔහුගේ කාලය තුළ ඔහු රටේ මෑත ඉතිහාසයේ බිහි වූ හොඳම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පාලනය නිර්මාණය කළ බව ඇත්තකි. ඔහුගේ කාලය තුළ රාජ්‍යය බොහෝ දුරට ඝාතන, භීෂණ, පැහැරගෙන යාම්, හිංසන හා අතුරුදහන් කිරීම්වලින් දුරස්ථ වූයේ ය. ඔහු ධුරයෙන් ඉවත් වී සති දෙකක් ගතවන්නටත් පෙර පැහැරගෙන යාම් පිළිබඳ භීතිය යළි පැතිරෙන්නට පටන්ගෙන තිබේ.
ඔහුගේ කාලය තුළ ලැබුණු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයෙන් ශ්‍රී ලාංකික ජනතාව උස්මුරුත්තාව හදාගත් හ. ඔහු බලයේ සිටි දින දෙදහස් ගණනට වර්ජන හා උද්ඝෝෂණ තුන්දහස් ගණනක් තිබූ බව කියැවේ. අන්තර් විශ්වවිද්‍යාල ශිෂ්‍ය බල මණ්ඩලය පොලිසිය සමග සතිපතා වීදි සටන් මෙහෙයවී ය. කොතරම් වැටුප් වැඩි කළත්, රාජ්‍ය සේවකයෝ නිතිපතා වැඩ වර්ජන කළ හ. අවසානයේදී එම බලවේගය ම රට පාලනය කිරීමට නම් ඒකාධිපති පාලනයක් අවශ්‍ය ය යන පදනමේ සිට ගෝඨාභය රාජපක්ෂ බලයට ගෙන ඒමට කටයුතු කළ හ.
මෛත්‍රීපාල සිරිසේන හා රනිල් වික්‍රමසිංහ විසින් රට පාලනය කරන ලද සමය තුළ බොහෝ ප්‍රගතිශීලී ප්‍රතිසංස්කරණ සිදු කරනු ලැබූ මුත්, මෛත්‍රීපාල සිරිසේන ජනාධිපති ධුරයෙන් ඉවත් වන වකවානුව වන විට ඒ බොහොමයක තිරසරභාවය ප්‍රශ්නාර්ථයක් වී තිබේ.
ඔහු කුමන අන්දමින් දේශපාලනිකව යළි පිබිදෙන්නට අදහස් කරනවා ද යන්න පැහැදිලි නැත. කෙසේ වෙතත්, මේ වන විට ඔහු නායකත්වය දෙන ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය ශ්‍රී ලංකා පොදුජන පෙරමුණට කිහිලිකරුවක්වත් වීමට තරම් වාසනාවන්ත වී නැත. ශ්‍රීලනිපයට සිදු වී ඇත්තේ පොහොට්ටුවෙන් ලැබෙන ඉඳුල් වූ යමක් අහුලා කා සැනසෙන්නට ය. මෛත්‍රීට තියෙන්නේ අල්ලාගෙන ඉන්නට ය. කාලය ගතවෙන්නට ගතවෙන්නට ඔහුගේ ආණ්ඩුවේ අගය ජනතාවට වැටහෙන්නට ඉඩ තිබේ.

මේක වැරදියි: ‘ඒඩ්ස් මාරාන්තිකයි. මැකුවොත් හිරේ.’

HIV පැතිරෙන්නට පටන් ගත් කාලයේ එය පිළිබඳ සුලබව භාවිතා වුණ ප්‍රචාරණ පාඨයක් වූයේ ‘ඒඩ්ස් මාරාන්තිකයි’ යන්නයි. ඇතැමෙක් මෙය විහිළුවට ගෙන බිත්තිවල ලියුවේ තවත් කෑල්ලක් එකතු කරමිනි.
‘ඒඩ්ස් මාරාන්තිකයි. මැකුවොත් හිරේ.’ එය මැකුවොත් හිරේ යන බව මතුපිටින් පෙනුණ ද ඇත්තට ම එහි තිබෙන්නේ මැකුවොත් හිරේ යන යෙදුමේ පද පෙරළියකි.
එදා HIV ආසාදිතයන් කාලයත් සමග ඒඩ්ස් තත්වයට පත්වී මරණයට පත් වූ හ. එහෙත්, අද වන විට, HIV මරණ තර්ජනය වෛද්‍ය විද්‍යාව විසින් බොහෝ දුරට පරාජය කර හමාර ය.
HIV තවදුරටත් මාරාන්තික රෝගයක් නො වන බව UNAIDS හිටපු දේශීය අධ්‍යක්ෂ වෛද්‍ය දයානාත් රණතුංග අවධාරණය කරයි. දැන් HIV ප්‍ර‍තිකාරක ඖෂධ පෙර මෙන් පෙති, කරල් ගොඩක් නො වන බවත්, දිනකට එක් පෙත්තක් පමණක් බවත්, එහි අතුරු ආබාධ ද අඩු බවත් ඔහු පෙන්වා දෙයි. එබැවින්, දැන් HIV ආසාදිතයකුටත් දියවැඩියා, අධි රුධිර පීඩන ආදී රෝගියකු ජීවත් වනවා සේ ම වෛද්‍ය සත්කාර හා ඖෂධ සමග දිගු කලක් ජීවත් විය හැකි බව ඔහු පවසයි.
HIV පැතිරෙන්නේ ක්‍ර‍ම හතරකින් පමණක් බව ජාතික ලිංගාශ්‍රිත රෝග හා ඒඩ්ස් මර්දන වැඩසටහන පෙන්වා දෙයි. එම ක්‍ර‍ම හතර වන්නේ:
  • අනාරක්ෂිත ලිංගික හැසිරීම්
  • රුධිර පාරවිලයනය
  • ජීවාණුහරණය නොකළ එන්නත් කටු හවුලේ භාවිතය
  • ආසාදිත මවකගේ මව්කිරි බීම
ශ්‍රී ලංකාව මවගෙන් දරුවාට HIV සහ සිෆිලිස් ආසාදනය වීම වළක්වන ලද රටක් ලෙස ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය විසින් නම් කර තිබේ.
කිසියම් අයකු HIV ආසාදිතයකු වුවත් කුමක් කරන්න ද? ඒ අපේ ම මිනිසෙකි. රෝගියකු වීම වරදක් ද? එම රෝගියාගේ මානව හිමිකම්වලට අත තබන්නට කිසිවෙකුට අයිතියක් නැත
HIV වළක්වාගැනීම අපහසු නැත. එහෙත් කිසියම් හේතුවක් නිසා HIVආසාදනයට ලක් වී සිටින ජනතාවට සමාජයෙන් අගතියක් සිදු නො වීමට වග බලා ගැනීම ද ඉතා වැදගත් ය.